Tak wyglądał Wałbrzych 100 lat temu, kiedy Polska odzyskiwała niepodległość. Wiek temu to był niemiecki Waldenburg. Zobaczcie, jak się wtedy żyło w naszym mieście i gdzie bywali mieszkańcy. Co jakiś czas prezentujemy fotografie z przedwojennego i powojennego Wałbrzycha. Dziś kolejna porcja zdjęć. Wiele z nich zachwyca i zaskakuje! Historia teatru obejmuje rozwój sztuki na przestrzeni minionych 2500 lat. Elementy performatywne są obecne w każdym społeczeństwie, zwyczajowo rozróżnia się teatr jako formę sztuki i rozrywki oraz elementy teatralne lub performatywne obecne w ramach innych działań. Historia teatru dotyczy przede wszystkim powstania i rozwoju teatru W którym roku był VI wiek? 1 stycznia 501 rne – 31 grudnia 600 rne. Ile lat temu był X wiek p.n.e.? X wiek p.n.e. obejmuje lata od 1000 pne do 901 pne. Okres ten nastąpił po upadku późnej epoki brązu na Bliskim Wschodzie, aw stuleciu zapanowała tam wczesna epoka żelaza. Trwały greckie średniowiecze, które miały miejsce w 1200 Paleolit dolny to okres trwający ok. 3 mln lat. W tym czasie, ok. 2,5 mln lat temu, przedstawiciele form przedludzkich zaczynają wytwarzać prymitywne narzędzia kamienne ( narzędzia otoczakowe ). Najstarsza znana kultura to kultura Olduvai rozwijająca się w północno-zachodniej Tanzanii; tam otoczaki i rozłupce znaleziono obok (XiV wiek zaczyna się 1301) Odp. Rok 1300, to Xlll wiek. ===== g)1 czerwca - który to dzień roku przestępnego? Styczeń-31 dni. Luty-29 dni. Marzec-31 dni . Kwiecień-30 dni . Maj- 31 dni. 31+29+31+30+31=152+1=153. Odp. 1 czerwca, to 153 dzień roku przestępnego. ===== h)2500 lat temu - który to był wiek? 2500-2019=481-V p.n.e wiek. Odp Fot. NASA, ESA, CSA, STScI. Wszechświat jest dwa razy starszy niż dotychczas sądziliśmy. Sensacyjna hipoteza fizyków. Naukowiec z kanadyjskiego uniwersytetu uważa, że Wszechświat może mieć 26,7 mld lat. A nie 13,8 mld, jak się obecnie przyjmuje. Badacz uzyskał taki wynik, sięgając po teorię naukową zarzuconą prawie 100 lat temu. O6JKl. Epoki to jedna z jednostek czasu, które dzielą historię planety Ziemia, pamiętając o jej cechach geologicznych. Okres podziału każdej Ery nie jest określony ani stały, przedstawia duże zróżnicowanie czasu między każdą z nich, w zależności od końca a zatem początek kolejnego wydarzenia z istotnego faktu lub wydarzenia, które zakłada zmianę w rozwoju planety lub żywych istot. W każdej jednostce tymczasowej będzie również występował charakterystyczny typ klimatu, występując w ten sam sposób reprezentatywną fauną i florą, pozwalając tym samym na obserwację i zrozumienie ewolucję różnych organizmów, dzięki czemu można badać np. od pojawienia się pierwszych bakterii do pojawienia się pierwszego homo sapiens. W tym artykule zobaczymy jakie są wieki geologiczne, wymieniając i rozwijając różne typy wieków, które dzielą historię Ziemi?. Powiązany artykuł: „6 etapów prehistorii” Czym są epoki geologiczne? Wiek geologiczny to jednostka czasu, która odnosi się do różnych działów historii Ziemi zgodnie z ich właściwościami geologicznymi, to znaczy według jego struktury i składu. Istnieją różne czasy geologiczne lub geochronologia, w szczególności 6 różnych, Era jest po drugie, pomiędzy Eonem, który jest najdłuższą jednostką czasową, a Okresem, po którym następują Epoki, Wieki i Kron. Wieki nie są stałym i zdeterminowanym podziałem czasu; Oznacza to, że każda Era nie będzie składać się z tego samego okresu czasu, ale jej podział będzie zależał od wydarzeń i ważne wydarzenia, które wyznaczają początek i koniec każdej z tych jednostek czasu, są zatem nieregularne między one. Możesz być zainteresowany: „Teoria ewolucji biologicznej: co to jest i co wyjaśnia” Rodzaje epok geologicznych W ten sposób czas geologiczny jest podzielony na różne jednostki czasowe, z których jedną są epoki, z których wyróżnia się dziesięć różnych typów. pochodzące z trzech różnych eonów. W ten sposób fanerozoik obejmuje erę paleozoiczną, mezozoiczną i kenozoiczną; Proterozoik składa się z ery paleoproterozoiku, mezoproterozoiku i neoproterozoiku; wreszcie archaiczna składa się z ery eoarchicznej, paleoarchicznej, mezoarchicznej i neoarchicznej. Fanerozoik odnosi się do ostatniego eonu, a kenozoik jest obecną erą. Na drugim biegunie będziemy mieli epokę eoarchiczną, która będzie uważana za pierwszą, której początek znajduje się około 3,6 miliarda lat temu, ponieważ starsze skały nie są zachowane. Mimo, że nie ma epok starszych, tak, to Istnieje eon przed archaicznym, czyli hadic, chociaż ponieważ nie ma żadnych skalnych okazów z tego przedziału czasowego, czas jego trwania nie jest znany.. Szacuje się jednak, że trwało to stosunkowo krótko. Następnie przejdziemy do bardziej szczegółowego opisu każdej Ery. Archaiczny eon W ciągu tego pierwszego eonu znajdujemy następujące epoki geologiczne. 1. Era eoarchiczna Era eoarchiczna miał swój początek 4000 milionów lat temu, biorąc pod uwagę najstarszą Epokęi zakończył się 3600 milionów lat temu, a zatem trwał 400 milionów lat. To właśnie w Eoarchii powierzchnia Ziemi zaczyna krzepnąć, dając początek nadkorowemu pasowi Isua na Grenlandii, będącemu najstarsza zachowana do dziś formacja skalna, a także konstytucja pierwszego superkontynentu zwanego Vaalbara. Podobnie warto zauważyć z tej Ery powstawanie ziemskiego pola magnetycznego, i uważa się, że pojawiły się w nim pierwsze organizmy jednokomórkowe, takie jak baterie, chociaż nie ma na to dowodów. Powiązany artykuł: „23 nauki pomocnicze historii (wyjaśnione i sklasyfikowane)” 2. Era paleoarchiczna Era paleoarchiczna ma swój początek 3,6 miliarda lat temu, i trwał 400 milionów lat, zakończył się około 3,2 miliarda lat temu. Skamieliny pierwszych żywych istot pochodzą z tej epoki, podobnie jak w przypadku bakterie przeprowadzające fotosyntezę (ale w inny sposób niż obecny, ponieważ tlen nie był wytwarzany w tym procesie, był to zatem proces anoksygeniczny). W ten sam sposób te organizmy jednokomórkowe wykorzystywały rozmnażanie bezpłciowe do rozmnażania, to znaczy nie potrzebują dwóch żywych istot. Możesz być zainteresowany: „Charles Lyell: biografia wpływowego brytyjskiego geologa” 3. Era mezoarchiczna Era mezoarchiczna rozpoczęła się 3,2 miliarda lat temu i zakończyła 2,8 miliarda lat temu, również trwający 400 milionów lat. Era ta podkreśliła oddzielenie superkontynentu powstałego w pierwszej erze, Vaalbará i nastąpiła ekspansja oceanów. W odniesieniu do klimatu nastąpiło pierwsze zlodowacenie, które prawdopodobnie było następstwem metabolizmu pierwszych mikroorganizmów. 4. Epoka neoarchiczna Era neoarcheańska rozpoczęła się 2800 milionów lat temu i trwała 300 milionów lat. tym samym kończąc 2500 milionów lat temu. To w tej erze mikroorganizmy, takie jak bakterie, zaczynają przeprowadzać fotosyntezę tlenową, proces, w którym tlen pozyskiwany jest z dwutlenku węgla. węgla, zwiększając tym samym ilość tego pierwiastka chemicznego w atmosferze i umożliwiając rozwój istot żywych, dzięki stabilizacji temperatura. Powiązany artykuł: „30 gałęzi geologii (i ich charakterystyka)” Eon proterozoiczny Ten eon charakteryzuje się pojawieniem się pierwszych złożonych form życia, jak zobaczymy. 5. Era paleoproterozoiczna Era paleoproterozoiczna trwała 900 milionów lat, będąc najdłuższą erą, mający swój początek 2500 milionów lat temu i kończący się 1600 milionów lat temu. Najbardziej znaczącymi wydarzeniami tej Ery były: stabilizacja kontynentów po raz pierwszy, tworząc superkontynent Kolumbia i masową produkcję tlenu dzięki procesowi fotosynteza (ten fakt oznaczał, że organizmy beztlenowe, które nie zużywały tlenu) zgaszony). Możesz być zainteresowany: „3 rodzaje bakterii (charakterystyka i morfologia)” 6. Era mezoproterozoiczna Mezoproterozoik rozpoczął się 1,6 miliarda lat temu i zakończył 1 miliard lat temu, witając w ten sposób okres 600 milionów lat. Jako godne uwagi wydarzenia, po podziale Kolumbii powstał superkontynent Rodinia i żywe istoty zaczęły się rozmnażać płciowo; Oznacza to, że potomstwo posiadało materiał genetyczny od dwojga rodziców, a zatem pociągało to za sobą bardziej złożoną ewolucję i rozwój organizmów. Powiązany artykuł: „8 rodzajów reprodukcji i ich cechy” 7. Era neoproterozoiczna Neoproterozoik rozpoczął się około 1 miliarda lat temu, o przybliżonym czasie trwania około 539 milionów lat, w ten sposób możemy wiedzieć, że skończyło się około 541 milionów lat temu. Era ta jest podzielona na trzy okresy, przy czym kriogeniczny, kiedy rozwinęła się najdłuższa epoka lodowcowa na Ziemi. Pod koniec tej ery powierzchnia Ziemi utworzy nowy superkontynent zwany Pannotia. W odniesieniu do organizmów ta Era wyróżnia się pojawienie się pierwszych zwierząt wielokomórkowych, rozwijając także pierwsze zwierzęta wodne. Eon fanerozoiczny Ostatni eon zawiera następujące epoki geologiczne. 8. Era paleozoiczna Era paleozoiczna rozpoczęła się około 541 milionów lat temu i zakończyła 252 miliony lat temu.; trwał około 290 milionów lat. Ta era rozciąga się od podziału Superkontynentu Pannotia do stworzenia wielkiego superkontynentu Pangea, który składał się z największego obszaru lądowego na planecie. Jeśli chodzi o ewolucję fauny, na początku tej tymczasowej jednostki zwierzęta muszlowe i egzoszkieletowe zaczynają się rozwijać, pojawiające się już pod koniec tej Ery wielkie gady. Paleozoik możemy podzielić na niższy (z początkiem ciepłego klimatu, choć zakończył się epoką lodowcową, która doprowadziła do masowego wyginięcia); klimat odbudowywał się i rozpoczynał środkowy paleozoik, który był znacznie stabilniejszy i zakończył się wyginięciem większości kręgowców; wreszcie górny paleozoik, w którym również pojawiły się zlodowacenia, choć te były bardziej ekstremalne niż poprzednie, kończące się kolejnym masowym wymieraniem. 9. Era mezozoiczna Era mezozoiczna, Znany również jako Era dinozaurów, rozpoczął się 251 milionów lat temu i trwał 186 milionów lat, zakończył się 66 milionów lat temu. Jak już wspomnieliśmy, era paleozoiczna zakończyła się wraz z pojawieniem się pierwszych gadów, czyli zwierząt najbardziej charakterystyczne dla tej nowej ery, nie tylko ze względu na obecność dinozaurów, ale także dla żółwi i krokodyle. W tej epoce superkontynent Pangea zaczyna się dzielić, uzyskując w ten sposób rozkład kontynentów bardziej podobny do obecnego. W odniesieniu do klimatu było cieplej niż dzisiaj, prezentując wyższe temperatury. Uważa się, że pod koniec mezozoiku zderzenie meteorytu z Ziemią spowodował zmianę warunków klimatycznych, zmniejszając ilość pokarmu, a tym samym wpływając na duże gady, prowadząc do masowe wymieranie, zwane masowym wymieraniem kredy i trzeciorzędu, które przetrwały ptaki i ssaki, które stopniowo ewoluować. Możesz być zainteresowany: „Lucy the Australopithecus: to była skamielina, która wszystko zmieniła” 10. Era kenozoiczna Obecna jest era kenozoiczna. Miał swój początek 66 milionów lat temu i jest również znany jako Era ssaków. ten Homo sapiens, nasz gatunek ma swój początek 200 000 lat temu. W kenozoiku kontynenty zdecydowanie zajmują swoje obecne miejsce, chociaż ruchy tektoniczne nadal występują; Oznacza to, że kontynenty nadal się przesuwają. Klimat stopniowo się ochładzał i jak już powiedzieliśmy po wyginięciu dinozaury były ssakami, które zyskały większą siłę, ewoluowały i ostatecznie dały początek rodzaj Homo. 1. Rok 753 to który wiek ? 2. 2500 lat temu który był wiek ? Minimalizm znaczy życie jak mnich. Do knajpy nie pójdzie, bo piwo drogie. Na obiad nie pójdzie, bo taniej kupić filet z kurczaka i kukurydzę w puszce. Na strzelnicę nie pójdzie, bo drogo. Na mecz nie pójdzie, bo drogo, a w telewizji lepiej widać. Do kina nie pójdzie, bo lepiej poczekać, aż będzie w TV. Lodów na mieście nie kupi, bo lepiej kupić duże 2l lody w biedronce. Nie, dzięki :) @GordonLameman3: p!##$$@enie. Właśnie dzięki temu, że oszczędzam i nie kupuję rzeczy, które nie są mi de facto potrzebne do szczęścia, stać mnie na to, by sobie zrobić/kupić wszystkie ww rzeczy. Jeśli na coś mam ochotę + uznam, że faktycznie podniesie mi to komfort życia, że warto - to sobie to kupuję i nie robi na mnie wrażenia czy to jest za 5k czy za 10k czy za 100k nawet. I to jest wg mnie lepsze - nie biedować sobie np. na dobry laptop czy samochód, kiedy taki jest potrzebny, nie marudzić "ojoj, takie drogie, skąd ja nagle wezmę 2, 3 czy 5-krotność mojej pensji?", ale za to kawka ze starbucksa w cenie x2 tego, ile jest warta, musi być codziennie ( ͡° ͜ʖ ͡°) albo przepłacony abonament za telefon zamiast ten sam telefon kupiony oddzielnie + prepaid ( ͡° ͜ʖ ͡°) Jak codziennie się stołujesz w restauracji, przestaje Cię to cieszyć. Sztuką jest odróżniać to, co faktycznie przynosi Ci szczęście (zwłaszcza w długiej perspektywie czasowej) od tego, co sobie kupujesz tylko po to, by się "pokazać", albo kupujesz, bo przywykłeś, a wcale już Cię to nie cieszy. Dzięki temu, że jestem wolna od stereotypów "nie mogę kupić taniej kukurydzy, bo sobie będę żałować i żyć jak mnich, a to wstyd cebulić" mogę obiektywnie ocenić, co warto, a co nie warto zrobić. Kiedy opłaci mi się pójść do restauracji, a kiedy ugotować w domu. Kiedy przepłacić, a kiedy przycebulić. IMO najgorzej, jak ludzie coś robią, by inni nie patrzyli na nich "jak na biedaka"... więc kupują np. markowy samochód, by się pokazać, chociaż nie ma on najlepszego stosunku jakości do ceny i tracą pieniądze. Na tym, że nie kupujesz sobie poczucia wartości / przynależności do grupy, a jedynie produkt / usługę samą w sobie, można naprawdę zaoszczędzić kupę siana i być znacznie szczęśliwszym człowiekiem. izabelafilipska@w... zapytał(a) o 21:28 2500 lat temu który to był wiek ? z obliczeniem 0 ocen | na tak 0% 0 0 Odpowiedz Odpowiedzi natt05 odpowiedział(a) o 21:30 no bez jaj, blagam.. skoro to byl rok 491 przed nasza era, to jest to wiek V przed nasza era! nie mam pojecia co sie dzieje, zeby takich rzeczy nie wiedziec. -,- 0 0 juzekbuzek@o... odpowiedział(a) o 13:58 Spróbuj na [LINK] rozwiązują 500 zadań dziennie. Wystarczy tylko napisać pytanie a na rozwiązanie nie będziesz musiał długo czekać:) 0 0 Uważasz, że ktoś się myli? lub Sumerowie i Chaldejczycy Miedź po raz pierwszy weszła do użytku jako najwcześniejszy metal nieszlachetny stosowany przez Sumerów i Chaldejczyków z Mezopotamii, po założeniu przez nich kwitnących miast Sumer i Akad, Ur, al’Ubaid i innych gdzieś pomiędzy 5000 a 6000 lat temu. Ci wcześni ludzie rozwinęli znaczne umiejętności w wytwarzaniu miedzi i z tych ośrodków, podstawy rzemiosła rozprzestrzeniły się na zamieszkujących rzekę ludzi Egiptu, gdzie nadal kwitły przez tysiące lat, długo po tym, jak ich własna cywilizacja uległa degeneracji. Ale sumeryjskie formy sztuki były raczej surowe, wiele z przedmiotów, które produkowali, było cudownie podobnych do życia. Garnki z brązu i tace do mieszania zostały znalezione w al’Ubaid, niedaleko Ur (około 2600 również srebrne z tej samej daty, oprócz dzbanków z brązu ze srebrnymi wylewkami, spodków i naczyń do picia, które prawdopodobnie były używane do celów ceremonialnych. Jeszcze wcześniejsze są miedziane dłuta i inne narzędzia z Ur, podobnie jak miedziane brzytwy, harpuny, szpilki do płaszczy i inne drobne przedmioty. Znacznie starsze od nich są miedziane strzały i kołczany, wraz z prehistorycznymi miedzianymi grotami włóczni z Sumeru, z których wszystkie z powodzeniem przetrwały próbę czasu. Nawet w tak wczesnym okresie ludzie ci przyjęli praktykę zakopywania pod fundamentami budynków zapisków dotyczących budowniczego. W tym samym czasie zakopywano tam również małe figurki z brązu lub miedzi. Jeden z takich zapisów, w formie miedzianego lub spiżowego kołka o długości 12 cali, odnosi się do króla z Pierwszej Dynastii w Ur. Bardziej niezwykły pokazuje boga trzymającego kołek o długości około 6 cali; pochodzi on ze świątyni w Ningursu (około 2500 Inny dowód niezniszczalności miedzi związany jest z sumeryjskimi drewnianymi sankami, które przeznaczone były do jazdy po piaskach; są one malowniczo znane jako „Sanie Królowej”. Sanie te były ciągnięte przez dwa woły noszące duże miedziane kołnierze, podczas gdy lejce miały miedziane ćwieki. Sumeryjski żołnierz, który przypuszczalnie maszerował obok tego ekwipunku, nosił miedziany hełm. Sanie Królowej były ciągnięte przez dwa woły noszące duże miedziane kołnierze, podczas gdy lejce miały miedziane ćwieki. Sumeryjski żołnierz, który przypuszczalnie maszerował wraz z tym ekwipunkiem, nosił miedziany hełm.(Dzięki uprzejmości The British Museum) Przy okazji tematu sumeryjskiej miedzi warto wspomnieć o popiersiu Ur-Nammy (patrz zdjęcie dzięki uprzejmości Metropolitan Museum of Art). Odlanie popiersia w 'miedzi arsenowej' było znaczącym osiągnięciem technologicznym w tamtych czasach, a jego wartość artystyczna do dziś nie ma sobie równych. Popiersie Ur-Namma w 'miedzi arsenowej' było znaczącym osiągnięciem technologicznym.(Courtesy Metropolitan Museum of Art) Egipcjanie Od najwcześniejszych dynastii Egipt rozwijał bardzo wysoki stopień cywilizacji, a eksploatacja metali – miedzi, brązu i metali szlachetnych, takich jak złoto i srebro – była istotną częścią ich kultury. Egipcjanie najpierw dokonali znacznych ulepszeń w stosunku do techniki mezopotamskiej, a następnie, najwyraźniej zadowoleni, że osiągnęli szczyt ludzkiej doskonałości, kontynuowali te same praktyki, wiek po wieku, tak że tylko przez odniesienie do danego króla można rozróżnić przedmioty, które mogą różnić się wiekiem o tysiąc lat lub więcej. Większość swojej miedzi pozyskiwali ze Wzgórz Morza Czerwonego. Grobowce Egipcjan przyniosły wiele przykładów miedzianego rzemiosła, w tym miedziane rury kanalizacyjne, które do dziś są w dobrym stanie. Ich doskonały stan dzisiaj może, w dużym stopniu, być przypisany do suchego klimatu, a nasza wiedza zawdzięcza znaczny dług do ich praktyki grzebania w grobowcach ważnych zmarłych, kompletne wyposażenie dla swoich potrzeb w następnym świecie. Tak więc mieli oni modelowe zestawy, pokazujące piekarnie, garbarnie, browary, łodzie, wszystkie kompletne z rzeźbionymi drewnianymi postaciami ludzkimi i narzędziami, które pokazują rzeczywiste życie starożytnego Egiptu. Wraz z nimi pochowane były prawdziwe przedmioty z brązu, miedzi i metali szlachetnych, związane z osobą zmarłego. Pomimo ogromnej ilości grabieży dokonywanych przez rabusiów grobowców przez wszystkie wieki, wiele z nich pozostało dla potomnych. Egipski miedziorytnik musiał być człowiekiem ważnym, ponieważ musiał wykonywać piły, dłuta, noże, motyki, miednice, naczynia i tace, wszystkie z miedzi lub brązu, dla rzemieślników wielu zawodów. Istnieją jeszcze bardzo przydatne wczesnoegipskie brązowe cedzaki i chochle; podobnie kleszcze, z których niektóre miały końce wyrzeźbione w kształt ludzkich rąk. Thebes przyniosło pięknie zachowane brązowe ostrza sierpa z bardzo biznes-jak ząbkowane krawędzie. Egipcjanie posiadali nawet torby z brązu, które były noszone przez służących na ważnych pogrzebach. Homer określał ten metal jako „Chalkos”; epoka miedzi jest zatem określana jako epoka chalkolitów. Pisma rzymskie odnoszą się do miedzi jako 'aes Cyprium', ponieważ tak wiele metalu pochodziło z Cypru. Epoka brązu Istnieją dowody, że pierwsi robotnicy wiedzieli, iż dodanie do miedzi pewnej ilości cyny da w rezultacie znacznie twardszą substancję. Ten stop, brąz, był pierwszym stopem, jaki wykonano i znalazł szczególne zastosowanie w narzędziach tnących. Liczne znaleziska dowiodły użycia zarówno miedzi, jak i brązu do wielu celów przed 3000 r. brąz zrewolucjonizował sposób, w jaki żył człowiek. Zbiór z wczesnej epoki brązu z Arreton Down na Isle of Wight. Niektóre z najwcześniejszych znanych brązów pochodzą z wykopalisk w Sumerze i mają znaczną starożytność. Na początku współwytapianie rud miedzi i cyny było albo przypadkowe, albo stanowiło wynik wczesnych eksperymentów mających na celu ustalenie, jakie rodzaje skał nadają się do wytopu. Wytapianie ołowiu było znane od 3500 r. a ołów, cyna i arsen pojawiają się jako składniki stopu w wytapianej miedzi od wczesnych dat. Cenę jakości brązu w zależności od zawartości cyny zaczęto doceniać powoli. Spójność składu brązów datuje się na około 2500 r. w Sumerze, przy czym brązy powszechnie zawierają 11-14% cyny – rozsądny dowód zarówno technologicznej myśli przewodniej, jak i uznania metalurgicznych i założycielskich właściwości. Wskazania na produkcję brązu aż do 2800 r. pochodzą z miejsc tak odległych od siebie jak Indie, Mezopotamia i Egipt, co sprawia, że pojedyncze pochodzenie wytopu brązu znacznie bardziej odległe w czasie jest bardzo prawdopodobne. Handel lądowy i morski oraz sukcesja kultur i imperiów rozproszyły wiedzę o metalach na bazie miedzi powoli, ale pewnie w całym Starym Świecie. Do roku 1500 rozprzestrzeniła się ona przez Europę i Afrykę Północną na Wyspy Brytyjskie, a w innych kierunkach aż do Indii i Chin. Miedź, brąz, miedź-arsen, miedź ołowiowa, brąz ołowiany i brązy z cyny arsenowej były znane do tego czasu w większości rejonów Starego Świata. ’Ötzi', 5000-letni zmumifikowany człowiek znaleziony wysoko w Alpach na granicy włosko-austriackiej został znaleziony z wieloma narzędziami, w tym z doskonałą siekierą z miedzi arsenowej. Miedziana siekiera została utwardzona przez uderzenia młotem i była znacznie twardsza niż kamienne lub krzemienne odpowiedniki. Nie roztrzaskiwała się przy uderzeniu i mogła być zmiękczana przez ogrzewanie, a następnie ponownie hartowana, aby zachować swoją krawędź tnącą. Wydaje się, że prawdopodobnie sam był miedziorytnikiem, gdyż jego włosy miały wysokie stężenie miedzi i arsenu, które prawdopodobnie nie mogły pochodzić z żadnego innego źródła. ’Ötzi' the Iceman – 5000-letni zmumifikowany człowiek znaleziony w Alpach. (© Muzeum Archeologiczne Południowego Tyrolu) Najważniejszym elementem wyposażenia Icemana była jego siekiera z miedzianym ostrzem.(© Muzeum Archeologiczne Południowego Tyrolu) W tym czasie pojawiły się również stopy zawierające cynk, pochodzące z Cypru i Palestyny, choć uważa się, że stop ten miał pochodzenie naturalne, ponieważ miejscowa ruda zawierała pewne minerały cynku nadające się do wytopu. Stopy podobne do współczesnych brązów odlewano już przed rokiem 1000 choć proporcje miedzi, cyny, cynku i ołowiu nie były dobrze ustalone. Po pojawieniu się prawdziwych mosiądzów w Egipcie w I w. prawdopodobnie z Palestyny, pracowici i metodyczni Rzymianie szybko skonsolidowali wiedzę i zastosowanie miedzi, brązów, mosiądzów i rusznikarstwa. Odlewanie dzwonów rozpoczęło się w Chinach przed 1000 r. a z czasem chińska konstrukcja dzwonów osiągnęła wysoki stopień zaawansowania technicznego. Technologia ta rozprzestrzeniła się ostatecznie przez Azję i Europę do Wielkiej Brytanii, gdzie wczesne dowody wytwarzania dzwonów datowane są na około 1000 r. poprzez wykopaliska w Winchesterze. Odlewane dzwony z brązu w odlewni Whitechapel W okresie średniowiecza napisano kilka ważnych książek dotyczących wydobycia, wytopu, odlewania i kucia miedzi. Ustalono w nich, że odlewnictwo i obróbka miedzi oraz jej stopów wywodzi się z tradycji i praktyk rzemieślniczych, które rozwijały się przez kilka tysięcy lat. Ile z tego zostało pierwotnie przekazane na piśmie, nie wiadomo, ponieważ dopiero od czasów średniowiecza tradycja piśmiennictwa w dziedzinie techniki jest nieprzerwana. Szczegółowe informacje o tych wczesnych technologiach zachowały się dzięki chrześcijańskiej tradycji monastycznej i islamskiej tradycji kulturowej. Pisma mnicha Teofila z XI wieku oraz Georgiusa Agricoli i Johannesa Mathesiusa z XVI wieku szczegółowo opisują ówczesne technologie produkcji metalu. Często niewiele się one zmieniały przez stulecia. Wydobycie z kopalń epoki brązu było znaczne – ocena oparta na starych mapach kopalni i badaniach prehistorycznych wyrobisk w Mitterberg w Alpach Austriackich wykazała, że w okresie epoki brązu wyprodukowano tam około 20 000 ton czarnej miedzi. Czarna miedź była zwykłym produktem starożytnego wytopu i zawierała około 90% miedzi. Handlowano nią w postaci płaskich placków o wadze kilku kilogramów, które później rafinowano do czystszej miedzi przez „polerowanie”. Ważne zastosowania inżynieryjne miedzi znaleziono już w 2750 r. kiedy to w Abusir w Egipcie używano jej do budowy rurociągów wodnych. Miedź i brąz były wykorzystywane do wyrobu luster przez większość cywilizacji śródziemnomorskich epoki brązu. Zatarcie Kartaginy przez Rzymian przesłoniło rozwój w Afryce Północnej w tym czasie. Dowody znacznych umiejętności inżynieryjnych Kartagińczyków pojawiła się, w tym najwcześniejsze znane wykorzystanie kół zębatych, odlanych z brązu. Brąz był używany w wielu artefaktów codziennego życia rzymskiego – sztućce, igły, biżuteria, pojemniki, ozdoby, monety, noże, brzytwy, narzędzia, instrumenty muzyczne i broni wojennej. Ten schemat użycia powtarzał się wszędzie tam, gdzie wprowadzono wytop brązu i miedzi, choć z konieczności w różnych skalach czasowych. Nowy Świat i Afryka były opóźnione w rozwoju o 3000-3500 lat z powodu odległości i izolacji tych obszarów od szlaków handlowych, które luźno wiązały świat starożytny. Middle Ages and Beyond DrukWynalazek druku w XV wieku zwiększył popyt na miedź z powodu łatwości, z jaką miedziane arkusze mogły być grawerowane lub wytrawiane do użytku jako płyty drukarskie. Płyta miedziana stworzona za pomocą jednej z tych metod wytworzy drobniejszy i delikatniejszy druk niż poprzednio używane drewniane klocki. Tego rodzaju obrazy z płyt miedzianych są oddzielone od tekstu. Muszą być oprawione w gotową książkę, przez co zyskały nazwę „płyt”. Od końca XVI wieku tom z płytami staje się standardową formą książki ilustrowanej. W tym czasie płyty miedziane zostały przyjęte jako najlepszy środek do grawerowania map. Pierwsze znane mapy drukowane z płyt miedzianych to dwie włoskie edycje, datowane na 1472 rok, autorstwa geografa Claudiusa Ptolemy’ego. Od 1801 r. zarówno HM Ordnance Survey, jak i Admiralicja używały płyt miedzianych do drukowania map i wykresów. W coraz większym stopniu nowoczesne metody wykorzystują chemiczne wytrawianie miedziorytów w procesie przygotowania do druku, co pozwala na mniej restrykcyjne, bardziej kreatywne projekty. Więcej informacji na temat drukowania na płytach miedzianych Pokrycia miedzianeMiedź miała inne ważne zastosowania na morzu, ponieważ w połowie XVIII w. wprowadzono miedziane poszycia kadłubów drewnianych statków. Miało to na celu ochronę drewna przed atakiem mączniaka okrętowego Teredo podczas przebywania na ciepłych morzach. Okazało się, że dzięki temu kadłuby były również wolne od pąkli i innych morskich porostów, co zapobiegało poważnym oporom, które spowalniały statki. Dzięki temu okręty Nelsona mogły spędzić wiele miesięcy na służbie blokadowej i nadal być szybkie, gdy rozpoczynały się bitwy. Obecnie okładziny miedziano-niklowe mogą być nakładane na kadłuby drewniane, polimerowe lub stalowe, aby umożliwić statkom działanie z większymi prędkościami. Więcej informacji na temat miedzianych okładzin w marynarce UK ProdukcjaW początkach XVIII wieku Swansea stawała się głównym ośrodkiem produkcji miedzi i do 1860 roku wytapiała około 90% światowej produkcji. Początkowo Swansea pozyskiwała większość swojej rudy z wielu kopalni w Kornwalii i Anglesey. Do roku 1900 Morwelham nad rzeką Tamar było największym na świecie portem miedzi, a Parys Mountain w pobliżu Amlych w Anglesey największą na świecie kopalnią miedzi. Wraz z rozwojem przemysłu i znalezieniem innych źródeł za granicą, prawie wszystkie rudy były importowane. Wytapianie rud przeniosło się następnie bliżej źródeł zaopatrzenia. Wydobycie miedzi i cyny rozpoczęło się w Kornwalii we wczesnej epoce brązu (około 2150 r. a produkcja miedzi osiągnęła szczyt w 1856 r., kiedy to wyprodukowano 164 000 ton. Wydobycie cyny trwało do 1998 roku. Obecnie ani cyna, ani miedź nie są produkowane w Kornwalii. Minerzy wiercący pod ziemią, Kornwalia, 1892(Courtesy Cornwall Centre, Redruth) W XIX wieku Birmingham stało się głównym ośrodkiem produkcji metali nieżelaznych w Wielkiej Brytanii, która to pozycja jest nadal utrzymywana. Wiele ważnych osiągnięć w przemyśle miedziowym wywodzi się z Birmingham. W 1832 roku George Muntz opatentował proces produkcji mosiądzu składającego się z 60% miedzi i 40% cynku. Zobacz specyfikację Muntza (dzięki uprzejmości Patents Collection of Sheffield Libraries). Metoda zastosowania elektrolizy do rafinacji surowej miedzi została wynaleziona przez srebrzarza z Birmingham, Jamesa Elkingtona, w 1864 roku i doprowadziła do powstania pierwszego takiego zakładu w Swansea w 1869 roku. Pod koniec XIX wieku Alexander Dick wprowadził nowy fundamentalny proces wyciskania na gorąco do produkcji prętów mosiężnych z kęsów. Miedź i komunikacja Do tej pory największe rozszerzenie zastosowania miedzi wynikało z odkrycia przez Michaela Faradaya indukcji elektromagnetycznej w 1831 r. i późniejszego rozwoju przemysłu elektrotechnicznego, w tym wynalezienia telegrafu elektrycznego na początku XIX w., co wiązało się z przesyłaniem sygnałów elektrycznych wzdłuż miedzianego drutu. Po raz pierwszy możliwe było niemal natychmiastowe przesyłanie wiadomości przez kontynenty i pod oceanami, co miało szeroki wpływ na społeczeństwo i gospodarkę. Michael Faraday (1791-1867) Telegraf zrewolucjonizował komunikację, która wcześniej opierała się na sygnałach dymnych, pony express, latarnie morskie, semafory flagowe, heliografy (lustra) i pocztę gołębią. Pierwsza na świecie komercyjna usługa telegraficzna została ustanowiona przez Electric Telegraph Company w Anglii w 1846 roku; firma ta była prekursorem nowoczesnego BT. Wynalazek ten został porównany w swoim wpływie na społeczeństwo do współczesnego Internetu. System telegrafu elektrycznego przetrwał do roku 2006 (Western Union, USA) i 2013 (Indie, państwowy telekom). Higgins 2 wire printing telegraph at Porthcurno Telegraph Museum, circa 18690. (Dzięki uprzejmości 'Connected Earth' firmy BT) Następnym znaczącym etapem była transmisja głosu (telefon) po kablach miedzianych, opatentowana w 1876 r. przez urodzonego w Edynburgu Alexandra Grahama Bella. Ważne wydarzenie historyczne miało miejsce w 1929 roku, kiedy to odbyła się pierwsza transoceaniczna transmisja muzyki przez telefon z Europy do USA. Czarny telefon stołowy 312F z centralną baterią, około 1940 roku. (Dzięki uprzejmości BT Heritage & Archives) W latach 80-tych XX wieku nastąpiła rewolucja faksowa, a następnie Internet, komunikacja satelitarna i zwiększone wykorzystanie światłowodów. Podczas gdy wykorzystanie miedzi zostało naruszone przez zwiększone wykorzystanie światłowodów, miedź jest daleka od stania się przestarzałą, ponieważ jest używana w jakiejś formie we wszystkich tych nowoczesnych nowoczesne społeczeństwo wymaga, aby dane przechodziły między ludźmi i organizacjami w milisekundach. Podmorskie kable miedziane o dużej średnicy przenoszą sygnały między kontynentami, podczas gdy maleńkie miedziane przewody przesyłają energię i dane do indywidualnych użytkowników. Nawet komunikacja bezprzewodowa wymaga okablowania miedzianego w masztach i stacjach przekaźnikowych. Od początków do czasów współczesnych, miedziane kable i druty są nieśpiesznymi bohaterami ery komunikacji, która jest szybko rozwijającym się przemysłem. Kto wie, co przyniesie kilka następnych lat? Więcej informacji na temat telegrafu, telefonu i komunikacji mobilnej dzięki uprzejmości „Connected Earth” firmy BT. Historia mosiądzu Mosiądz był wytwarzany przez prawie tyle samo stuleci co miedź, ale dopiero w ostatnim tysiącleciu został doceniony jako stop inżynieryjny używany do produkcji masowej oraz jako stop zdolny do formowania poprzez obróbkę lub odlewanie, wykańczany poprzez tłoczenie, grawerowanie i przebijanie oraz łączony poprzez lutowanie i rozlutowywanie w wykwintne przedmioty o najwyższym kalibrze artystycznym. Początkowo, brąz był łatwiejszy do wykonania przy użyciu rodzimej miedzi i cyny i był idealny do produkcji naczyń. Podczas gdy cyna była łatwo dostępna do produkcji brązu, mosiądz był rzadko używany, z wyjątkiem sytuacji, gdy wymagany był jego złoty kolor. Grecy znali mosiądz jako „oreichalcos”, świetlistą i białą miedź. Wielu pisarzy rzymskich odnosi się do mosiądzu, nazywając go „Aurichalum”. Używano go do produkcji sestercji, a wielu Rzymian również go lubiło, zwłaszcza do produkcji hełmów o złotym zabarwieniu. Stosowali oni gatunki zawierające od 11 do 28% cynku, aby uzyskać dekoracyjne kolory dla wszystkich rodzajów ozdobnej biżuterii. Dla najbardziej ozdobnych prac, metal musiał być bardzo plastyczny, a preferowana kompozycja wynosiła 18%, prawie tyle co 80/20 złoconego metalu, na który wciąż jest popyt. Płyta mosiężna wykonana w Wenecji około 1550 roku. W tym czasie miasto eksportowało blachę miedzianą i mosiężną, która następnie wracała w postaci misternie grawerowanych i inkrustowanych wyrobów metalowych na lokalny rynek arystokratyczny. Weneccy rzemieślnicy byli pod wpływem wzorów islamskich. (© Victoria and Albert Museum, London) Przed XVIII wiekiem nie można było produkować cynku, ponieważ topił się on w temperaturze 420oC, a gotował w około 950oC, czyli poniżej temperatury potrzebnej do redukcji tlenku cynku za pomocą węgla drzewnego. Wobec braku rodzimego cynku, konieczne było wytwarzanie mosiądzu poprzez mieszanie zmielonej rudy kowalskiej (kalaminy) z miedzią i podgrzewanie mieszaniny w tyglu. Ciepło było wystarczające, by zredukować rudę do stanu metalicznego, ale nie stopić miedzi. Para z cynku przenikała przez miedź, tworząc mosiądz, który mógł być następnie przetapiany w celu uzyskania jednolitego stopu. Czajnik ma bardzo cienkie ścianki wykonane z blachy mosiężnej. Mosiądz był „podnoszony” lub młotkowany w serii kształtnych matryc o zmniejszającej się średnicy. Następnie przylutowywano do niego podstawę czajnika. Tradycja wylewek z głowami smoków sięga 300 lat wstecz.(© Victoria and Albert Museum, London) W średniowieczu nie było jeszcze źródła czystego cynku. Kiedy Swansea, w Południowej Walii, była centrum światowego przemysłu miedziowego, mosiądz produkowano z kalaminy znajdowanej na wzgórzach Mendip w Somerset. Mosiądz był popularny do produkcji pomników kościelnych, cienkich płyt wpuszczanych w kamienne posadzki, na których umieszczano napisy upamiętniające zmarłych. Zawierały one zwykle 23-29% cynku, często także niewielkie ilości ołowiu i cyny. Czasami niektóre z nich były poddawane recyklingowi poprzez przewracanie i ponowne cięcie. Jednym z głównych przemysłowych użytkowników mosiądzu był handel wełną, od którego zależał dobrobyt przed rewolucją przemysłową. W czasach Szekspira jedna firma miała monopol na produkcję drutu mosiężnego w Anglii. Powodowało to, że znaczne jego ilości przemycano z Europy kontynentalnej. W późniejszym okresie handel szpilkami stał się bardzo ważny, około 15-20% cynku było zwykle z niską zawartością ołowiu i cyny, aby umożliwić bezproblemową obróbkę na zimno na wymiar. Ze względu na łatwość produkcji, obróbki i odporność na korozję, mosiądz stał się również standardowym stopem, z którego wykonywano wszystkie dokładne instrumenty, takie jak zegary, zegarki i pomoce nawigacyjne.

2500 lat temu który to był wiek